Bronnen · Nederlands erfgoed
Het Huwelijk
Jacob Cats, Middelburg 1625. Hertaald naar hedendaags Nederlands.
Vier eeuwen geleden schreef Jacob Cats een leerdicht over het hele leven van een vrouw: meisje, vrijster, bruid, vrouw, moeder, weduwe. En over de plichten van de man daartegenover. Generaties Nederlanders lazen het naast hun Bijbel. Nu is het voor het eerst weer leesbaar voor iedereen.
Over het boek
Het meest gelezen Nederlandse boek na de Bijbel.
Cats schreef zijn Houwelick als raadsman van gewone gezinnen: praktisch, bijbels, vol voorbeelden uit het dagelijks leven van Zeeland en Holland. Het boek werd tientallen keren herdrukt en lag eeuwenlang in Nederlandse huiskamers naast de Statenbijbel. Daarna verdween het achter zijn eigen taal: het zeventiende-eeuwse Nederlands is voor de lezer van nu vrijwel ontoegankelijk.
Deze uitgave haalt het boek daar weer vandaan. Elke versregel uit 1625 heeft één regel hedendaags Nederlands gekregen. Spelling, woordkeus en zinsbouw zijn gemoderniseerd, rijm is niet afgedwongen omdat dat ten koste van de betekenis zou gaan. De inhoud is onverkort: Cats' zeventiende-eeuwse opvattingen over vrouwen, gezag en geloof staan er zoals hij ze opschreef, zonder verzachting en zonder commentaar.
De zes delen
- Maagd
Het meisje en haar opvoeding. - Vrijster
De tijd van kennismaking en keuze. - Bruid
De verloving en de bruiloft. - Vrouw
Het huwelijk en het huishouden, met de mannelijke tegenplichten. - Moeder
Zwangerschap, geboorte en de opvoeding van kinderen. - Weduwe
Rouw, alleen verder, en het einde.
Over deze uitgave
De hertaling is gemaakt op de diplomatische transcriptie van de eerste druk en blok voor blok gecontroleerd tegen de bron: hetzelfde aantal regels, dezelfde volgorde, niets weggelaten en niets bijgeschreven. De 659 kantlijnnoten uit de druk van 1625 staan als kleine tekst bij de regel waar ze horen. De 68 gravures, waaronder de titelprent, de deeltitels en de stadsgezichten van Dordrecht en Middelburg, zijn uit een origineel exemplaar op hoge resolutie overgenomen.
Waar de scan leesschade heeft en in de transcriptie een halve regel ontbreekt, is dat zichtbaar gelaten en niet dichtgeschreven.
Wie in het huwelijk treedt, treedt in een school waar men leert wat het is een ander lief te hebben als zichzelf. Naar Jacob Cats, Het Huwelijk